Strona główna » O bibliotece » Sprawozdania » 2003/2004
  • A-
  • A
  • A+

Sprawozdanie z pracy Biblioteki DSWE TWP w roku akademickim 2003/2004

Opracował dr Stefan Kubów

1. Wstęp

Siódmy rok istnienia Biblioteki DSWE TWP zaznaczył się dość znacznymi zmianami. Zaliczyć do nich można:

  • podwojenie bez mała powierzchni,
  • wzrost zatrudnienia o kolejny etat,
  • zatrudnienie dwojga nowych pracowników i przyjęcie na staż absolwencki jeszcze jednej,
  • szybszy niż w poprzednich latach przyrost zbiorów, w wyniku zwiększonego budżetu na ten cel, dalszych obfitych darów oraz depozytów.

Z wyjątkiem zmian kadrowych chciałoby się powtórzyć tę informację za rok.

Do góry

2. Zbiory

2.1. Gromadzenie

Po raz pierwszy biblioteka otrzymała budżet na zakup książek i mediów elektronicznych w wysokości 1% budżetu Szkoły, a ponadto dalszy 1 promil na prenumeratę czasopism. Zaowocowało to wzbogaceniem zbiorów książek o 6304 wol., (w tym depozyty o 171 wol.) w rezultacie czego ich liczba (łącznie z depozytami) wyniosła 26001. Liczba zgromadzonych woluminów czasopism wzrosła o 348 wol. i wynosi na koniec sierpnia 2004 r. 161 tytułów w 1241 wol.  Liczba mediów elektronicznych wzrosła o 84 jednostki i na koniec okresu sprawozdawczego wyniosła 225. Łączna wartość wszystkich zbiorów wynosi ponad 700 000 zł.

Stwierdzić jednak należy, ze pomimo, iż te ostatnie zamawiane są na życzenie pracowników naukowych, to jednak sięgają po nie zdumiewająco sporadycznie, a po kilka - wcale. Jeśli  tendencja ta się utrzyma, rozważy się rezygnację przynajmniej z tytułów, które w ogóle  nie znalazły czytelników.

Zwiększony budżet pozwolił na większe zakupy znacznie droższych od krajowych (o ok. 400 %) książek zagranicznych, które - w przeciwieństwie do czasopism - niemal wszystkie trafiły do rąk czytelników, głównie wykładowców i słuchaczy  dziennikarstwa i komunikacji społecznej.

Jednocześnie rozszerzony został profil gromadzenia zbiorów o nowe kierunki i specjalności studiów już realizowanych i planowanych, zwłaszcza wschodnioznawstwa, dziennikarstwa sportowego i samego sportu,  poradoznawstwa oraz pedagogiki zdrowia. W rezultacie biblioteka w coraz wyższym stopniu staje się biblioteką nauk społecznych i humanistycznych.

2.2. Opracowanie

Nabytki pochodzące z kupna, darów i wymiany, choć wpłynęło ich znacznie więcej niż w poprzednich latach, opracowywane są na bieżąco. W granicach roku sprawozdawczego, acz dopiero w pół roku po  przekazaniu bibliotece, udało się też, dzięki umowie-zleceniu opracować depozyt literatury zagranicznej z zakresu antropologii kulturowej, przekazany przez Międzynarodowy Instytut Badań nad Kulturą i Edukacją.

Ponadto w perspektywie zbliżającego się umieszczenia katalogu w Internecie, od maja 2004 r. prowadzono tzw. meliorację katalogu. Polegała ona na powiązaniu różnych wydań tych samych tekstów, tak, żeby w rezultacie wyszukiwania pojawiały się jednocześnie, acz z wyszczególnieniem poszczególnych edycji. Drugi kierunek melioracji to trwające nadal porządkowanie powiązań w ramach serii. Trzeci  kierunek, to ujednolicenie i uporządkowanie kartoteki haseł wzorcowych nazw wydawców. Czwarty wreszcie, najważniejszy, to ujednolicenie i korekta pod względem leksykalnym i gramatycznym kartoteki haseł tematycznych.

Działania te wymagały szkoleń, regularnych konsultacji i wzajemnego wspierania się całego zespołu pracowników. Jednocześnie w celu lepszej kontroli katalogowania postanowiono, że każdy wprowadzany rekord jest sygnowany przez wykonawcę. Wprawdzie wydłuża to sporządzanie rekordów o ok. 10 sekund, ale z jednej strony zwiększa samokontrolę katalogujących, z drugiej zaś ułatwia kontrolę przez bardziej doświadczonych bibliotekarzy i podejmowaniu decyzji o ewentualnym intensywniejszym szkoleniu. Uzyskano tym sposobem dodatkowy pożądany efekt w postaci częstszych wzajemnych konsultacji, co być może wydłuża sporządzenie rekordu o dalszą minutę, docelowo zaś nastąpiła znacząca poprawa jakości opracowania formalnego i rzeczowego nabytków oraz rekordów w bazie danych. Akademicki charakter biblioteki, do tego ubiegającej się o certyfikat ISO, nakazuje taką perfekcyjną dokumentację zbiorów, zgodną z obowiązującymi normami i standardami. Gwarantuje to bowiem zaoferowanie użytkownikom wartościowego i wiarygodnego warsztatu naukowego.

W okresie sprawozdawczym kontynuowano budowę bazy danych z zakresu dyscyplin uprawianych w Szkole. I choć w tym czasie wprowadzono do niej znaczną liczbę rekordów bibliograficznych, to jednak wydłużyła się lista książek i czasopism, które oczekują na wykorzystanie. Wynika to ze zwiększonego tempa gromadzenia zbiorów, niemal podwojenia liczby tytułów czasopism bieżących (nierzadko nabywanych wraz z numerami z lat poprzednich) w dużej części z zakresu dyscyplin do niedawna w uczelni nieobecnych, oraz radykalnego zwiększenia (o 50 %) obsady stanowisk obsługi czytelników, podczas gdy nowy etat zapewnił zwiększenie objętości czasu pracy o 20 %.

Do góry

3. Usługi

Niezmiennie biblioteka przywiązuje dużą wagę do jakości i kultury usług. Wyrazem takiego podejścia było powtórzenie badań opinii czytelników na ten temat. Doświadczenia badań z 2001 r. sprawiły, że tym razem kwestionariusz ankiety zawierał bardziej dociekliwe pytania. W jej wyniku stwierdzono, że czytelnicy w znacznej większości zadowoleni są z korzystania z biblioteki, jakkolwiek liczba opinii krytycznych była większa niż trzy lata temu. Ponadto połowa ankietowanych zwracała uwagę na ciasnotę pomieszczeń bibliotecznych.

Podkreślenia wymaga dojrzałość słuchaczy DSWE, którzy w większości uznali za słuszną politykę gromadzenia zbiorów, polegającą na harmonijnym godzeniu konieczności tworzenia warsztatu badań oraz zasoby wymaganych podręczników i lektur studenckich.

3.1. Udostępnianie zbiorów

Ważnym przedsięwzięciem w tej dziedzinie była zmiana regulaminu wypożyczeń. W jej wyniku literalnie wszyscy mieszkańcy kraju (a nie tylko obywatele) uzyskali prawo do korzystania z tej formy usług  kraju i wszyscy wypożyczający uzyskali ten sam status, upoważniający do posiadania na koncie 10 woluminów książek Wprowadzono też zmianę w regulaminie czytelni, polegająca na  możliwości pozbawienia korzystania z niej osób zachowujących się arogancko i w niezgodzie z regulaminem.

Znaczny przyrost liczby słuchaczy DSWE TWP oraz rosnąca renoma biblioteki w środowisku studenckim Wrocławia sprawiły, że liczba wydanych kart bibliotecznych w ciągu okresu sprawozdawczego przekroczyła 1000 sztuk i osiągnęła łączną liczbę ok. 5000. Znaczy to, że tyle osób korzysta z wypożyczalni bibliotecznej.

Szybki przyrost księgozbioru spowodował konieczność utworzenia drugiej czytelni (wraz z wypożyczalnią) - pedagogicznej, gdyż zgromadzono w niej księgozbiór z wszystkich zakresów oświaty i wychowania. Ale zarazem konieczne okazało się stworzenie trzeciego stanowiska obsługi w godzinach do 17.00 i pozostanie przy dwóch stanowiskach w godzinach popołudniowych. Przy sześcioosobowym stanie zatrudnienia oznaczało to, że tylko jedna osoba dziennie mogła skupić się na pracach wewnętrznych (głównie zamawianie wydawnictw, opracowanie i rozbudowa bazy danych). Na szczęście od drugiego semestru biblioteka pozyskała stażystę z Urzędu Pracy, a od ostatniej dekady maja - wolontariuszkę. Dzięki temu, a w soboty i niedziele dzięki studentom, którzy w bibliotece odpracowywali ulgi w opłacie czesnego, możliwe było zapewnienie uzyskanych w poprzednich latach wskaźników ilościowych w pracach katalogowych i bibliograficznych.

3.2. Usługi informacyjne

Ten rodzaj usług świadczony jest głównie przy okazji udostępniania zbiorów i polega na pomocy w poszukiwaniu literatury przydatnej do napisania prac semestralnych oraz dyplomowych. Rośnie też liczba zapytań o poszukiwane teksty napływające pocztą elektroniczną oraz w formie rozmów telefonicznych. Kontynuowano też informowanie za pośrednictwem poczty elektronicznej oraz telefonii komórkowej o nadejściu zamawianych przez czytelników książek.
Do końca 2003 r. wydawany był "Biuletyn Przyziemny" w wersji konwencjonalnej. Jego istotną część stanowiły wykazy nowych nabytków biblioteki. Od nowego roku kalendarzowego biuletyn ma postać elektroniczną i zawiera nie tylko wykaz nowości książkowych, lecz także listę aktualnie gromadzonych czasopism. Nowości wydawnicze eksponowane były też na przeznaczonych do tego celu regałach oraz w gablotach wystawienniczych na półpiętrze klatki schodowej wiodącej do biblioteki.

4. Działalność dydaktyczna

Dzięki zrozumieniu władz rektorskich oraz kierownictw wszystkich instytutów możliwe stało się poinformowanie wszystkich bez mała słuchaczy pierwszych lat studiów stacjonarnych i zaocznych o zasadach funkcjonowania biblioteki, jej regulaminach udostępniania zbiorów i innych kwestiach związanych z korzystaniem z jej usług. Zaowocowało to sprawniejszym posługiwaniem się przez nich urządzeniami biblioteki oraz zrozumieniem dla konieczności właściwych korzystaniu z biblioteki naukowej.

Lepszy efekt dałyby z pewnością szkolenia praktyczne. Dlatego też zwrócono się - niestety po niewczanie - do władz szkoły o obowiązkowy charakter tych szkoleń, kwitowany zaliczeniami w indeksach.

Do góry

5. Działalność naukowa

Biblioteka DSWE TWP stara się na miarą możliwości, głównie kadrowych, wypełniać obowiązki właściwe bibliotekom szkół wyższych, czyli przejawiać aktywność naukową.

Najważniejszym zadaniem w tym zakresie była organizacja - wspólnie z Górnośląską Wyższą Szkołą Pedagogiczną im. kard. A. Hlonda w Mysłowicach - ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. Diagnostyczna i terapeutyczna funkcja biblioteki szkolnej. Świadectwem wartości merytorycznej wygłoszonych w jej trakcie referatów była konieczność dwukrotnego dodruku materiałów konferencyjnych.

Ponadto pracownicy biblioteki uczestniczyli w siedmiu innych konferencjach naukowych, wygłaszając cztery referaty. Byli oni też autorami trzech innych publikacji naukowych z zakresu bibliotekoznawstwa.

Wyniki te stawiają Bibliotekę DSWE TWP wśród dwóch najbardziej aktywnych na tym polu bibliotek uczelni niepaństwowych, obok Biblioteki Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, która jednak od kilku lat zatrudnia ponad 10 osób, w większości legitymujących się długim stażem pracy.

Do góry

6. Promocja biblioteki

Relatywnie wysoka jakość usług świadczonych w bibliotece, wysoki poziom i aktualność księgozbioru, sprawiają, że jej wizerunek upowszechniany jest przez czytelników, zwłaszcza innych uczelni niż DSWE TWP, którzy tę przewagę wyraźniej dostrzegają.

Ważnym narzędziem promocji biblioteki okazało się forum dyskusyjne w serwisie bibliotecznym EBIB (http://ebib.oss.wroc.pl), w którym regularnie umieszczają swe posty dyskusyjne aż 4 osoby spośród pracowników biblioteki, posługując się dobrymi przykładami z własnej praktyki zawodowej. Jest to również dobra szkoła dyskusji publicznej.

Mimo wysiłków nie udało się na czas przygotować strony domowej biblioteki, a w jej ramach katalogu biblioteki. W rezultacie biblioteka nie zdążyła zgłosić plonu swych prac do konkursu ogłoszonego przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Będzie on jednak pełnił swą promocyjną i informacyjną funkcję w przyszłości.

Do góry

7. Zatrudnienie

Okres sprawozdawczy zaznaczył się dość znacznymi zmianami w składzie osobowym biblioteki i dalszym wzrostem kadrowym. Dwoje nowych osób, które znalazły się w składzie personelu biblioteki w drodze konkursu, jak również trzecia, która przez kilka miesięcy pracowała jako stażysta, by w końcu otrzymać pół etatu, wniosły nie tylko fachowość, z tym bowiem nie było dotąd źle, ale przede wszystkim entuzjazm i odwagę w podejmowaniu nowych działań. W głównej mierze dzięki ich pomysłowości i zorganizowaniu zaawansowane zostały prace w zakresie melioracji katalogu bibliotecznego, polegające na ujednoliceniu haseł przedmiotowych oraz scaleniu rekordów różnych wydań tych samych tytułów wydawnictw. Oni też byli inicjatorami cotygodniowych odpraw, które służą większej rytmiczności prac bieżących oraz długoterminowych. Ambicja pracowników znajduje również przejaw w podejmowaniu przygotowań do egzaminu na bibliotekarzy dyplomowanych oraz prac badawczych.

Mimo dobrego przygotowania do pracy, bibliotekarze delegowani byli na szkolenia, podczas których mogli nabyć nowych umiejętności, a jednocześnie zintegrować się z krajowym środowiskiem zawodowym. Tę ostatnia funkcję pełniła ich obecność na ogólnopolskich konferencjach naukowych.

Dodać należy, że ponadto praktykę w Bibliotece DSWE TWO odbyły cztery studentki informacji naukowej i bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego oraz przez ponad dwa miesiące - absolwentka filologii angielskiej, która pragnęła tą drogą nabyć umiejętności, które przydadzą się w planowanych przez nią podyplomowych studiów bibliotekoznawstwa. Nabrała ona tej praktyki na tyle, że powierzono jej - w drodze umowy-zlecenia skatalogować obcojęzyczne książki i czasopisma (łącznie ponad 300 wol.) z zakresu antropologii kulturowej, przekazane Bibliotece w depozyt przez Międzynarodowy Instytut Badań nad Kulturą i Edukacją (IISCE).

Do góry

8. Lokal i wyposażenie

W okresie sprawozdawczym nastąpiło podwojenie powierzchni biblioteki. Pozwoliło to na zorganizowanie odrębnej Czytelni Pedagogicznej oraz stworzenie nowych stanowisk pracy dla bibliotekarzy i praktykantów. Swój pokój do pracy otrzymał również dyrektor biblioteki.

Rozwiązanie mające na celu rozładowanie ciasnoty uznać należy jednak za doraźne i niezupełnie funkcjonalne, a przy tym grożące znacznymi stratami zbiorów. Między czytelniami znajduje się bowiem dość długi korytarz, którego bibliotekarze nie mają możliwości kontrolować. Tym bardziej, że w pewnym sensie na terenie biblioteki znajduje się pięć różnych agend uczelni, mających swoich pracowników i klientelę.

Zwiększenie powierzchni pociągnęło za sobą większe niż co roku koszty wyposażenia w dalsze regały na książki i czasopisma, komputery i meble służące jako stanowiska pracy dla bibliotekarzy i jako katalogi biblioteczne oraz poprawienie oświetlenia.

Mimo tego dużego wysiłku Szkoły czytelnicy uskarżają się na ciasnotę w pomieszczeniach bibliotecznych, za małą (choć i tak nie w pełni wykorzystaną)  liczbę miejsc w czytelni oraz brak potrzebnej przynajmniej od czasu do czasu atmosfery intymności, pozwalającej skupić się na lekturze.

Ten problem rozwiązać może tylko zbudowana od podstaw biblioteka, dostosowana do przewidywanego wzrostu księgozbiorów, rosnącej liczby czytelników, rozmaitości gromadzonych i udostępnianych mediów oraz uwzględniająca najnowsze tendencje w organizacji przestrzeni w budynkach tego typu.

Do góry